The LAND of GODS: Το Καρδαρίτσι και η ιστορία του. Του Ιατρού κ. Νικολάου Π. Δουρίδα

Since 1996

Προηγούμενη  σελίδα Κεντρική σελ. της ΕνότηταςΕπόμενη  σελίδα
Ηλεκτρονικό Περιοδικό
Λογοτεχνίας και Πολιτισμού

'Ελα να δεις...

Ιστορική έρευνα:
***Το επίθετο ΔΟΥΡΙΔΑΣ που είναι σχεδόν σε όλο τον κόσμο δεν είναι συνωνυμία παρά είναι το αυτό και ίδιο όνομα από την ίδια οικογένεια που η καταγωγή της είναι από το χωριό Καρδαρίτσι του Νομού Αρκαδίας κατά ομολογία του εξαίρετου ερευνητού και ιατρού Νικολάου Δουρίδα: Click here
***The surname DOURIDAS that is found all over the world can trace its roots back to one family, the origin of which is from the village Kardaritsi of Arkadia (Greece) according to the excellent researcher and physician Nickolas Douridas: Click here



Η Ιστορία ενός χωριού - Καρδαρίτσι /
History of a Greek Village Named Kardaritsi

Του Ιατρού κ. Νικολάου Π. Δουρίδα / By Doctor Nickolas P Douridas
Translated by: Theodore J. Ellis (Eliopoulos) Ph.D. and Alex J. Ellis (Eliopoulos)


Τιμή γιατρέ, που γέμισες της μνήμης τη θουρίδα
και έδειξες τις ρίζες μας Νικόλαε Δουρίδα

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΟΥΖΕΝΗΣ

Doctor Nicolas P. Douridas while he presents his study of "THE HISTORY OF A GREEK VILLAGE NAMED KARDARITSI" at the Panarkadian Association of Greece at a special celebration of the Union of Kardaritsioton on 27/11/1988.
Ο Ιατρός Νικόλαος Π. Δουρίδας Καθώς παρουσιάζει την μελέτη του "Το Καρδαρίτσι και η Ιστορία του" στην Αίθουσα της Παναρκαδικής Ομοσπονδίας Ελλάδος σε ειδική εκδήλωση της Ένωσης Καρδαριτσιωτών στις 27/11/1988.
Αγαπητοί μου Συμπατριώτες,

Ευχαριστώ θερμά τον Σύλλογο Καρδαριτσιωτών για την ευκαιρία που μου έδωσε να σας παρουσιάσω σήμερα αυτή την σύντομη μελέτη για το χωριό μας. Η σχετική έρευνα ήταν πράγματι δύσκολη, κι αυτό γιατί παρά την πλούσια Γορτυνιακή Βιβλιογραφία δεν υπήρχε το προηγούμενο μιας μελέτης για το Καρδαρίτσι. Έτσι στα "Γορτυνιακά" την δίτομη έκδοση της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Δημητσάνας αναφέρονται 937 εργασίες γνωστών Γορτυνιογράφων, όπως οι Κανδηλώρος, Γριτσόπουλος, Καρβελάς, Κουτσούκος, Φλούδας, κ.α.

Οι περισσότερες αφορούν την παραδοσιακή Γορτυνία, λίγες τα χωριά της Πέρα Μεριάς, δηλαδή την πέραν του Λάδωνος περιοχή, 3-4 ειδικά το Μοναστηράκι και Βυδιάκι, και καμιά το Καρδαρίτσι. Ωστόσο υπάρχουν κάποιες έμμεσες αλλά χρήσιμες γραπτές αναφορές και για το χωριό μας. Επί παραδείγματι: πολύτιμες μικρές σκόρπιες πληροφορίες ενετόπισα στο Γορτυνιακό Ημερολόγιο των Κοντοέ και Ηλιοπούλου και στις θαυμάσιες τοπικές εφημερίδες, Η "Φωνή της Γορτυνίας" και "Γορτυνία" πρώην "Λάδωνας". Είχα επίσης την ευκαιρία σε πρόσφατη επιτόπια έρευνα στο Καρδαρίτσι να συλλέξω σημαντικά στοιχεία από επιγράμματα σε εικόνες και εντοιχισμένες πλάκες, αλλά να μάθω και πολλά από συζητήσεις με ηλικιωμένους συμπατριώτες μας. Τελικά αυτές οι μικρές ψηφίδες πληροφοριών συνθέτουν το μωσαϊκό μιας ενδιαφέρουσας και συχνά -συναρπαστικής όπως ελπίζω - εικόνας της ιστορίας του χωριού μας.

Ας αρχίσουμε από τα ετυμολογικά. Τι σημαίνει η λέξη Καρδαρίτσι; Πρόκειται για σύνθετη λέξη από το ουσιαστικό ΚΑΡΔΑΡΙ και την κατάληξη -ΙΤΣΙ. Σύμφωνα με το λεξικό της κοινής Νεοελληνικής του Ν. Ανδριώτη, το Καρδάρι προέκυψε από την ελληνική λέξη καδάριον, μικρός κάδος, όπου το καδάριον με την ανάπτυξη του ρ έγινε καρδάριον, καρδάρι. Κατ' άλλη εκδοχή το καρδάρι προέρχεται από τη μεσαιωνική λέξη καλδάριο εκ του λατινικού CALDARIUM που σημαίνει θερμαντήριο αγγείο. Όσο για την κατάληξη -ΙΤΣΙ κατά τον γλωσσολόγο καθηγητή Δ.Γιωργακά είναι επίσης Ελληνική. Προσάπτεται σε πολλές λέξεις για να υποδηλώσει το υποκοριστικό τους, δηλαδή το μικρό τους μέγεθος. Ξεκίνησε από τους Βυζαντινούς χρόνους αρχικά σαν κατάληξη -ΙΚΙ μετά -ΙΤΖΙ και τελικά -ιτσι. Π.χ. το κορίκι - μικρή κόρη - έγινε κορί-τζι και μετά κορί-τσι. Πολύ ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση ότι και το χωριό μας αναφέρεται στη αρχή σαν Καρδαρί- και μετά σαν Καρδαρί-τζι και πρόσφατα σαν Καρδαρί-τσι.

Έτσι σε ασημένιο δισκοπότηρο που φυλάσσεται στην εκκλησία μας διαβάζουμε το επίγραμμα: "κτήμα του Ναού 'Aγιος Νικόλαος, Καρδαρίκι 1860" Τους πρώτους μετα-επαναστατικούς χρόνους και όσο το χωριό μας υπάγεται στο Δήμο Βελιμαχίας αναγράφεται το Καρδαρί-τζι ενώ μετά την υπαγωγή του στο Δήμο Ελευσίνος είναι γνωστό σαν Καρδαρί-τσι ή Καρδαρίτσιον. Για την ιστορία θα αναφέρουμε ότι κάποτε έγινε ανεπιτυχής προσπάθεια από την πολιτεία να μετονομασθεί το Καρδαρίτσι σε Καλλιθέα.

Συμπερασματικά Καρδαρίτσι είναι ελληνική λέξη και όχι σλαβική ή τουρκική όπως εσφαλμένα θα μπορούσε να υποθέσει κανείς και σημαίνει το μικρό καρδάρι. Προφανώς η λέξη είναι σχετική με την κτηνοτροφική ονοματολογία της περιοχής.

Πότε ιδρύθηκε το χωριό μας: Δεν υπάρχουν σχετικές πληροφορίες. Οπωσδήποτε η ιστορία του συσχετίζεται με εκείνη του περιβάλλοντος χώρου δηλαδή της Πελοποννήσου γενικότερα. Είναι με άλλα λόγια η πιθανή ή η αποδεδειγμένη θέση του χωριού μας στην Ιστορία της Αρχαίας, της Ρωμαϊκής και της Βυζαντινής περιόδου. Είναι ακόμη η θέση του στους χρόνους της Σλαβοκρατίας, Φραγκοκρατίας και Τουρκοκρατίας και επίσης η πρόσφατη πορεία του στην Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας.

Πιο συγκεκριμένα στους ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ είναι πολύ πιθανό ότι το Καρδαρίτσι υπήρχε μόνο σαν τοποθεσία. Τα πλησιέστερα ερείπια αρχαίων κτισμάτων είναι της μικρής πόλης Καούντος και του ιερού του Καουσίου Ασκληπιού, κοντά στο Βούτσι. Επίσης στα βόρεια του χωριού Παραλογγοί, αριστερά του ποταμού Ερυμάνθου, υπήρχε το αναφερόμενο από τον Παυσανία αρχαίο χωριό Τρόπαια που είναι άσχετο με τα σημερινά Τρόπαια.

Κατά τους ΡΩΜΑΙΚΟΥΣ και τους πρώτους ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ χρόνους, είναι επίσης πιθανό ότι το Καρδαρίτσι δεν υπήρχε. Ο Παυσανίας πάλι μας πληροφορεί ότι την εποχή εκείνη οι περισσότεροι Γορτύνιοι είχαν μεταναστεύσει στην Αχαΐα και Κορινθία. "Η ύπαιθρος χώρα είχε ερημωθεί με αποτέλεσμα να έχει καλυφθεί από δάση και να είναι γεμάτη από θηρία" . Ερείπια Ρωμαϊκών κτισμάτων δεν υπάρχουν, ενώ το μόνο ίσως Βυζαντινό μνημείο της ευρύτερης περιοχής είναι η αρχαία εικόνα της Παναγίας που φυλάσσεται στη σημερινή Μονή Κλειβωκάς και αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά.

Για την ιστορία της Γορτυνίας όμως και ίσως και του Καρδαριτσίου έχει ιδιαίτερη σημασία η μετά τον 7ο αιώνα κάθοδος των ΣΛΑΒΩΝ στην Πελοπόννησο. Ο Δημητσανίτης ιστορικός Ιωάννης Κουτσούκος στο βιβλίο του "Ιστορία της Γορτυνίας" υποστηρίζει ότι οι Σλάβοι ξεκίνησαν από τη σημερινή Βουλγαρία και Γιουγκοσλαβία και με τα ποίμνιά τους έφθασαν στην Πελοπόννησο για να εγκατασταθούν στην Γορτυνία και τον Ταΰγετο. Δεν ήλθαν σαν κατακτητές αλλά σαν έποικοι και μάλιστα με την ανοχή του Βυζαντινού κράτους. Σκοπός τους ήταν η αναζήτηση βοσκοτόπων σε ορεινές άγονες εγκατελειμένες περιοχές . Δεν είχαν άλλες γνώσεις και δεν ήξεραν άλλη τέχνη από εκείνην της κτηνοτροφίας . Έδωσαν σλαβικά ονόματα σε πολλές μικρές κοινότητες της περιοχής όπως Δημητσάνα, Δίβριτσα, Μποκοβίνα, Βούτσι κ.λπ. καθώς επίσης και σλαβικές ονομασίες σε ορισμένα ποιμενικά είδη αλλά όχι σε γεωργικά εργαλεία ή οικιακά σκεύη. Στην αρχή οι νομάδες αυτοί έζησαν σε δικούς τους μικρούς οικισμούς αλλά βαθμηδόν αφομοιώθηκαν από το τοπικό Ελληνικό στοιχείο. Είναι πολύ πιθανό ότι επί Σλάβων το Καρδαρίτσι υπήρχε, αφού υπήρχαν το Βούτσι και Μποκοβίνα που έχουν Σλαβικά ονόματα, και δέχτηκε την επίδραση της Σλαβικής παρουσίας, αλλά όπως η Γορτυνία στο σύνολό της, δεν έχασε την Ελληνικότητά του.

Ακολουθεί η περίοδος της ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑΣ. Η Γορτυνία κατακτήθηκε από Τους Φράγκους το 1206 και παρέμεινε υπό την κατοχή τους ως το 1320

Διοικητικά διαιρέθηκε σε δύο βαρωνίες: της ’κοβας και της Καρύταινας. Η Βαρωνία της Καρύταινας αποτελείτο από 22 ιπποτικά φέουδα και σε ένα από αυτά προφανώς υπήχθη και η περιοχή Καρδαριτσίου. Το πλησιέστερο στο χωριό μας Φράγκικο κατάλοιπο της εποχής εκείνης είναι το Κάστρο της Μονοβύζας ή Θέλπουσας κοντά στο Βούτσι που χτίστηκε τον 13ο αιώνα . Ωστόσο για το χωριό μας μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η περίοδος της ΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑΣ της Πελοποννήσου που άρχισε το 1650 με τον Μοροζίνη και τέλείωσε το 1714 . Είναι η περίοδος που για πρώτη φορά στην ιστορία του το Καρδαρίτσι και μάλιστα ως KARDARIZI αναφέρεται σε επίσημα έγγραφα. Πιο συγκεκριμένα στο βιβλίο του Β.Παναγιωτόπουλου "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου 13ος-18ος αιώνας", έκδοση της Εμπορικής Τραπέζης, υπάρχουν λεπτομερή στοιχεία μιας μεγάλης απογραφής του πληθυσμού που πραγματοποίησαν οι Ενετοί το 1700. Συμπεριλαμβάνεται όλη η επαρχία Καρύταινας με 121 χωριά μεταξύ των οποίων με αύξ.αριθ. 87 και το Καρδαρίτσι. Το χωριό είχε 22 οικογένειες με 85 συνολικά κατοίκους εκ των οποίων 43 άρρενες και 42 θήλεις. Από αυτούς 32 ήταν παιδιά 1-16 ετών και 12 ηλικιωμένοι άνω των 60 ετών, 9 γυναίκες και 3 μόνο άνδρες . ΣΕ κάθε οικογένεια βλέπουμε ότι αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο 4 μέλη με λιγότερα από 2 παιδιά. Ασφαλώς γεννιόντουσαν περισσότερα παιδιά αλλά πάνω από τα μισά πέθαιναν.

Συνεπώς το 1700 επί Ενετών, το Καρδαρίτσι υπήρχε και μας είναι απολύτως γνωστά τα δημογραφικά του στοιχεία.

Βέβαια η Ενετοκρατία ιστορικά, δεν είναι παρά ένα μικρό διάλειμμα στην ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ που διήρκεσε από το 1455 έως το 1828. Κατά την μακρά αυτή περίοδο των τεσσάρων περίπου αιώνων το Καρδαρίτσι και τα άλλα χωριά της Πέρα Μεριάς δεν αισθάνθηκαν άμεσα τον τουρκικό ζυγό. Λόγω του άγονου και δυσπρόσιτου της περιοχής οι Τούρκοι παρέμειναν μακριά, περιοριζόμενοι στην είσπραξη των φόρων. Ο ιστορικός Τάκης Κανδηλώρος παρατηρεί ότι "Μόνον ελάχισται Τουρκικαί οικογένειαι κατώκουν εις Βάχλιαν". Δεν αναφέρονται επίσης πολεμικές επιχειρήσεις στην περιοχή μας. Μόνο κατά το τέλος της Τουρκοκρατίας έφτασε η φωτιά του πολέμου δύο φορές κοντά στο Καρδαρίτσι. Την πρώτη όταν το 1809 ο Λαλαίος Τουρκαλβανός Αλή Φαρμάκης με την βοήθεια και του νεαρού τότε Θ.Κολοκοτρώνη ενεπλάκη σε σφοδρή μάχη με τον γυιό του Αλή Πασσά των Ιωαννίνων Βελή κοντά στο Μοναστηράκι . Στο Γορτυνιακό Ημερολόγιο του 1951 παρατίθεται και το σχετικό δημοτικό τραγούδι.

Σάββατο πιάνει ο πόλεμος μεσ' το Μοναστηράκι
Βάστα μωρ' αλή Φαρμάκη με το Κολοκοτρωνάκι.
Πέφτουν βόλια σαν βροχή Κολοκοτρώνη Θοδωρή
Πολεμούν και πολεμάνε και τους Τούρκους τους νικάνε.

Για δεύτερη φορά το Καρδαρίτσι ένοιωσε άμεσα τη φρίκη του πολέμου τον Ιούλιο του 1825 όταν ο Ιμπραήμ επέδραμε κατά της Γορτυνίας λεηλατώντας και καταστρέφοντας τα πάντα. Ο Λαγκαδινός οπλαρχηγός Κανέλλος Δεληγιάννης στο προσωπικό του ημερολόγιο σημειώνει ότι οι δυνάμεις του Ιμπραήμ έκαψαν την ίδια ημέρα, την Κοντοβάζαινα, το Βούτσι και τις Ράχες ενώ το βράδυ διανυκτέρευσαν στα Βελημαχοχώρια δηλ. το Βελημάχι, το Καρδαρίτσι, τους Παραλογγούς και δύο τρία ακόμη γειτονικά χωριά . Δεν είναι γνωστός ο ρόλος που έπαιξε το χωριό μας σ' αυτές τις δυο μάχες. Είναι όμως παραπάνω από βέβαιο ότι με το ξέσπασμα της Επανάστασης του '21, το Καρδαρίτσι, συστρατεύτηκε με την υπόλοιπη Γορτυνία κατά των Τούρκων. Έτσι στα γενικά Αρχεία του Κράτους μεταξύ των 322 Γορτυνίων αγωνιστών που πήραν μέρος στην πολιορκία των Πατρών το 1824 αναφέρονται επωνύμως και οι εξής Καρδαριτσιώτες: Γεώργιος Τζίκας, Δήμος Χρήστου, Γεωργάκης Χάντος και Στάθης Ντεμίρης.

Επίσης από το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Βιβλιοθήκης προκύπτει ότι το 1865, 900 επιζώντες αγωνιστές του '21 ή τα παιδιά τους ζήτησαν από το Ελληνικό Κράτος αποζημιώσεις, συντάξεις; και βαθμούς. Μεταξύ αυτών ήταν και 4 Καρδαριτσιώτες αγωνιστές οι Γεώργιος Πετρόμπεης ή Τζίκας, Δημήτριος Τζίκας, ’γγελος Χριστόπουλος ή Τύρης και Αναγνώστης Χριστόπουλος ή Τύρης. Τέλος στο Κοινοτικό Κατάστημα του χωριού μας υπάρχει φωτοτυπία εύφημης μνείας που απενεμήθη από την Πολιτεία σε έναν ακόμη Καρδαριτσιώτη αγωνιστή του '21, τον Πανάγο Παρασκευόπουλο.

Με τα παραπάνω καλύπτεται η ιστορία του χωριού μας και για την Τουρκοκρατία. Μ' αυτόν τον τρόπο φθάνουμε στην περίοδο του Νέου Ελληνικού Κράτους από το 1828 μέχρι σήμερα παρακολουθώντας έτσι το Καρδαρίτσι στην πρόσφατη ιστορική του πορεία.

Μετά την αποχώρηση των Τούρκων το φτωχό χωριό μας δεν παύει να πληρώνει τους φόρους του αλλά στο ελεύθερο πλέον Ελληνικό Κράτος που έχει μεγάλες ανάγκες. Από σχετική εγγραφή των Γενικών Αρχείων του Κράτους του έτους 1832 που αναδημοσιεύονται στο Γορτυνιακό Ημερολόγιο πληροφορούμεθα ότι τη χρονιά εκείνη, δηλαδή το 1832, οι φόροι που πλήρωσαν από κοινού το Βελημάχι - Καρδαρίτσι - Παραλογγοί ήταν 3.000 οκάδες στάρι, 960 οκάδες κριθάρι και 1680 οκάδες αραποσίτι . Το δικαίωμα της είσπραξης των φόρων είχε αγοράσει σε πλειστηριασμό που έγινε στη Στεμνίτσα ο προαναφερθείς Λαγκαδινός Κανέλλος Δεληγιάννης. Την εποχή εκείνη το Καρδαρίτσι υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Βελημαχίας που ανήκει όχι στο Νομό Αρκαδίας, αλλά στο Νομό Αχαΐας και Ηλιδος. Το 1836 ο Δήμος μετονομάστηκε σε Δήμο Πανιών και υπήχθη στον Νομό Αρκαδίας . Το 1841 ο Δήμος Πανιών συνεχωνεύθη με τον Δήμο Ελευσίνος. Το 1914 εισήχθη το σύστημα τοπικής αυτοδιοίκησης και το Καρδαρίτσι όπως και όλα τα χωριά της Ελλάδας απετέλεσε ανεξάρτητη και αυθύπαρκτη κοινότητα . Πρώτος Δήμαρχος του Δήμου Βελημαχίας συνεπώς και του Καρδαριτσίου, διετέλεσε το 1834 0 Βελημαχίτης οπλαρχηγός Αργύρης Αποσκίτης . Σαν πρώτη εγγραφή στο Μητρώο Αρρένων Καρδαριτσίου το 1840 αναφέρεται το όνομα του Χαράλαμπου Παπαγιαννόπουλου του Νικολάου .

Μελετώντας κανείς στη συνέχεια τα ονόματα του Καρδαριτσιώτικου μητρώου όπως Αγγελόπουλος, Γιαννακόπουλος, Ηλιόπουλος, Λαμπρόπουλος κ.λπ. διαπιστώνει ότι έχουν ελληνική ρίζα και σε καμιά περίπτωση τουρκική, σλαβική ή φράγκικη. Αυτό σημαίνει ότι το Καρδαρίτσι, κατά την μακρά του ιστορία, δεν επηρεάστηκε από την παρουσία των κατακτητών. Ακόμη και το όνομα Δουρίδας είναι ελληνικό. Σύμφωνα με τον μακαρίτη παππού μου γερο-Νικολάκη το όνομα έχει σχέση με κάποιο πρόγονο που τέχνη του ήταν να φτιάχνει σε τοίχους από ξηρολιθιά θουρίδες, δηλ. θυρίδες . Έτσι επωνομάστηκε Θουρίδας και το όνομα πέρασε στους απογόνους σαν Ντουρίδας και μετά Δουρίδας.

Αλλά και οι ονομασίες τοποθεσιών της Καρδαριτσέικης περιουσίας που κατά τον ερευνητή Φλούδα υπολογίζεται σε 9 τετραγωνικά χιλιόμετρα είναι επίσης ελληνικές. Υπάρχει μια σχετική και άκρως ενδιαφέρουσα μελέτη που έκαμε το 1922 ο φιλόλογος Χαράλ. Σακελλαριάδης με τίτλο: "Συλλογή τοπονυμίων 18 χωριών της Γορτυνίας" με ρητή αναφορά και στο Καρδαρίτσι . Το πρωτότυπο χειρόγραφο αυτής της μελέτης βρήκα και εφωτοτύπησα στην Βιβλιοθήκη της Ακαδημίας Αθηνών. Εκεί ο συγγραφεύς παραθέτει 127 τοπονύμια του Καρδαριτσίου καθ' υπαγόρευση ως λέγει Θεοδώρου Τσίκα ετών 30 δημοδιδασκάλου . Από τα 127 τοπονύμια μόνον 4: Ντεσίνα, Ζαρβενίτσα Ζαρακοβίνα και Σάτζενα είναι ίσως σλαβικά τα υπόλοιπα 123 είναι ελληνικά. Από τη μελέτη των 127 τοπονυμίων προκύπτουν και άλλα στοιχεία . Οι ονομασίες Φραγκόλακκα και Φραγκοβούνι μπορεί να συσχετίζονται με Φράγκους και αντίστοιχα τα τοπονύμια Βλαχοχώραφα και Αρβανιτόσκαλα με βλάχους και Αρβανίτες που έζησαν για λίγο σ' αυτές τις τοποθεσίες. Τα τοπονύμια στου Ντούση τ' αλώνια, στη σπηλιά του Βλάμη, στου Ραγκαβή, στου Ρόκανη, στη Βρύση του Γκάλου και στου Ρίβλου είναι σαφές ότι προέκυψαν από τα ονόματα παλιών Καρδαριτσιωτών που οι περιοχές αυτές ήταν ιδιοκτησία τους. Η ονομασία Πέρα Χωριό υποδηλώνει πιθανότατα την θέση που βρισκόταν το πρώτο Καρδαρίτσι που αργότερα μετακινήθηκε στη σημερινή θέση γύρω από την Τρανή Βρύση. Η τοποθεσία στου Φλόκα ήταν η θέση παλιού μικρού χωριού που αναφέρουν οι Ενετοί, στην απογραφή του 1700 αλλά που αργότερα περιέργως εξαφανίστηκε . Τέλος το τοπωνύμιο "στο Κάστρο", αναφέρεται προφανώς στο Κάστρο πάνω από του Στριβουνίτσι, του οποίου τα ερείπια - ένας μεγάλος σωρός από πέτρες - υπάρχουν ως τα τώρα. Η ιστορία του μας είναι άγνωστη. Δεν αναφέρεται στο βιβλίο του Ι.Σφηκόπουλου "Μεσαιωνικά Κάστρα του Μωριά" Μπορεί να ήταν προωθημένο φυλάκιο των Ενετών ή των Τούρκων στην ορεινή Γορτυνία, μπορεί να κτίστηκε από τους Τουρκαλβανούς του Λάλα ή του Μοναστηρακίου ή μπορεί ακόμη να ήταν και φρούριο Ελληνικό που κτίστηκε για την προστασία τοπικών συμφερόντων.

Ας ξαναγυρίσουμε όμως στην νεώτερη ιστορία του Καρδαριτσίου που συμπίπτει με την ίδρυση του νέου Ελληνικού Κράτους το 1828.

Τι γνωρίζουμε για την εκκλησία, το νεκροταφείο και το σχολείο του χωριού μας; Μας είναι γνωστό πότε θεμελιώθηκε η εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Ίσως αυτό να συνέβη προ του 1850 . Πάντως το 1850 είναι αναμφισβήτητο ότι υπήρχε και λειτουργούσε . Εκτός από το ασημένιο δισκοπότηρο που προανέφερα με έτος κατασκευής του 1860 στο εσωτερικό της εκκλησίας υπάρχουν δύο εικόνες του τέμπλου στο αριστερό της Ωραίας Πύλης μία της Παναγίας με ημερομηνία 1851 και μία του Αγίου Νικολάου του έτους 1856. Στην εικόνα αυτή μάλιστα υπάρχει και η εξής συγκινητική αφιέρωση: "Η παρούσα Αγία Εικών έγινε δια συνδρομής και δαπάνης των Δούλων του Θεού Δημητρίου Τζήκα και Αναγνώστη Τύρου εις μνημόσυνον αιώνιον: Αμήν, Αμήν, Αμήν, την 24 Νοεμβρίου 1856"

Πρόκειται ασφαλώς για τους δύο από τους Καρδαριτσιώτες αγωνιστές της επαναστάσεως του 1821 που προαναφέραμε και που ζούσαν ακόμη το 1856. Από τότε και για έναν τουλάχιστον αιώνα, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου συντηρείται με συνδρομές και προσωπική εργασία των κατοίκων του χωριού μας. Από το 1950 όμως και μετά αρχίζει μια μεγάλη προσπάθεια ανακαίνισης που ενθαρρύνεται από το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο και πραγματοποιείται με αρωγή πολλών ανωνύμων και επωνύμων ντόπιων και ξενιτεμένων συμπατριωτών μας .

Από επιγραφές μέσα και έξω από την εκκλησία πληροφορούμεθα ότι η ηλεκτρική εγκατάσταση είναι δωρεά Νικολάου Γ.Ηλιοπούλου "διαμένοντος εις Αμερικήν", ενώ το νέο ταβάνι "εδωρήθη υπό Ιωάννου Θ.Λαμπροπούλου αποβιώσαντος εις Αμερικήν /30-7-1953/". Το Δεσποτικό είναι δωρεά Λάμπρου Μιχαλακοπούλου και τέλος η πλακόστρωση της πλατείας της εκκλησίας, έγινε με δαπάνη του ευεργέτη της κοινότητας Γ.Κ Αγγελόπουλου. Εύφημος μνεία θα πρέπει να απονεμηθεί και στους ευλαβείς συμπατριώτες μας που έκτισαν νέους ναούς. Τέτοιοι είναι ο δικηγόρος Βασίλειος Θ.Τσίκας και οι αδελφοί Θεόδωρος και Χρήστος Νικολάου Τσίκας που έκτισαν την Αγία Παρασκευή και ο Ελληνοαμερικανός Νικόλαος Λαμπρόπουλος που ανήγειρε τον Ιερό Ναό Κωνσταντίνου και Ελένης. Σε δημοσίευμα του "Λάδωνος" του 1972 αναφέρεται ότι η εκκλησία αυτή είναι αντίγραφο του Αγίου Νεκταρίου Βάχλιας, κτίστηκε από τους εμπειροτέχνες εργολάβους Αλέξανδρο Τσουμπρή, Κ.Γ. Κανελλόπουλο, στοίχισε τότε 300.000 δρχ. και εγκαινιάστηκε στις 14.5.72 χοροστατούντος του Μητροπολίτου Γόρτυνος και Μεγαλουπόλεως Θεοφίλου. Δύο λόγια και για το νεκροταφείο .

Στην αρχή βρισκόταν στο περίβολο της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου, το 1912 όμως μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση. Κτίστηκε με έρανο ξενιτεμένων Καρδαριτσιωτών και με προσωπική εργασία συγχωριανών μας που για στερεότερη και πιο καλαίσθητη δουλειά χρησιμοποίησαν Λαγκαδινούς μαστόρους. Τα εκκλησιαστικά μπορούμε να ολοκληρώσουμε με αναφορά στους ιερείς του χωριού που κράτησαν άσβηστο το καντήλι της θρησκευτικής πίστης.

Γνωστοί σ' εμάς είναι οι παπα-Δημήτρης Τσίκας, παπά-Κώστας Παπαγιαννόπουλος και βέβαια ο παπα-Βασίλης Μουρούτης που έχει για πάνω από μισό αιώνα βαφτίσει, παντρέψει και κηδέψει γενεές ολόκληρες Καρδαριτσιωτών.

Μετά την εκκλησία, το σχολείο είναι ο άλλος θεσμός που κράτησε ζωντανή την πνευματική παράδοση του χωριού. Σ' αυτό έμαθαν γραφή και ανάγνωση και γαλουχήθηκαν στις Εθνικές αξίες όλα σχεδόν τα Καρδαριτσιωτόπουλα. Ο αριθμός των τελείως αναλφάβητων συγχωριανών μας ήταν πάντοτε μικρός. Καρδαριτσιώτες δάσκαλοι είναι οι Θ.Αγγελόπουλος, Γεώργιος Αγγελόπουλος ο και μετέπειτα Επιθεωρητής, ο Θεόδωρος Τσίκας, ο Θεόδωρος Αναστόπουλος και ο υιός του Τάκης Αναστόπουλος, που για πολλά χρόνια εδίδαξε ο ίδιος στο Καρδαρίτσι. Αρχικά το Σχολείο στεγάστηκε στο σπίτι του Ιωάννου Β.Γιαννακόπουλου. Κατόπιν και όπως προκύπτει από αναμνηστική πλάκα που είναι εντοιχισμένη στο σχολείο, το 1878, κτίστηκε το ισόγειο του σημερινού Σχολείου και στη συνέχεια ο επάνω όροφος. Το σχολείο λειτούργησε ανελλιπώς μέχρι προ διετίας όταν λόγω της δραματικής συρρίκνωσης των κατοίκων, οι 4-5 μαθητές του μεταφέρθηκαν στο Δημοτικό Βελημαχίου. Παρεμπιπτόντως αναφέρω ότι και ο γράφων είχε την τιμή να φοιτήσει στο Σχολείο του Καρδαριτσίου επί ένα χρόνο κατά την περίοδο της κατοχής .

Από όσα ειπώθηκαν ως τώρα είναι εμφανής η επίδραση των ξενιτεμένων στην πορεία του χωριού και θα ήταν ελλιπής η ιστορία μας αν δεν αναφερόμαστε στο φαινόμενο της μετανάστευσης. Από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα η μεγάλη φτώχεια έδιωξε πολλούς Καρδαριτσιώτες αρχικά στο εξωτερικό, Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη και κυρίως Αμερική και αργότερα στην Αθήνα. Έτσι γύρω στο 1860 έφυγαν οι πρώτοι τολμηροί μετανάστες για τη Σμύρνη. Από αυτούς γνωστός είναι ο Κωνσταντίνος Σέχας που αργότερα έκτισε στο Καρδαρίτσι την μάνδρα της εκκλησίας, την Τρανή Βρύση και τον Αη-Γιώργη. Υπόμνηση των δωρεών του οι εντοιχισμένες πλάκες με την επιγραφή: "Εκ βάθρων Κ.ΣΕΧΑΣ ανήγειρεν, 1890". Λίγο αργότερα μετανάστευσαν στην Κωνσταντινούπολη οι Γεώργιος, Παναγιώτης και Δημήτριος Λαμπρόπουλος .

Σχετική είναι η μεγάλη εικόνα του Αγίου Νικολάου που βρίσκεται στο βόρειο τοίχο της εκκλησίας μας με την επιγραφή: "Αφιέρωμα Γεωργίου Αναγνώστου Λαμπρόπουλου, έργο Κ. Δημαρχόπουλου. Εν Κωνσταντινουπόλει 1913, 23 Απριλίου". Στο προσκυνητάρι του Αγίου Νικολάου υπάρχει και άλλη φορητή εικόνα με τα Εξής: "Αφιερούται υπό των αδελφών Π. και Δ. Λαμπροπούλου, εν Κωνσταντινουπόλει την 20 Ιουλίου 1911? Γόνος αυτής της οικογενείας είναι η δημοφιλής ηθοποιός Καίτη Λαμπροπούλου.

Η μετανάστευση στην Αμερική άρχισε το 1890 και συνεχίστηκε με γοργούς ρυθμούς ως το 1920. Είναι η εποχή του "μη με στέλνεις μάνα στην Αμερική για θα μαραζώσω, θα πεθάνω εκεί!". Σχεδόν κάθε σπίτι στέλνει ένα ή περισσότερους από τους άνδρες του στο Νέο Κόσμο. Εκεί οι μετανάστες απασχολούνται με βοηθητικές εργασίες, κάνουν αιματηρές οικονομίες και δύο- τρία χρόνια μετά επιστρέφουν στο χωριό για να προικίσουν τις ανύπαντρες αδελφές ή να φτιάξουν το πάτωμα του πατρικού σπιτιού. Μερικοί όμως μένουν και προκόβουν, αποκτούν παιδιά και εγγόνια πετυχαίνοντας μετά από χρόνια και στον κοινωνικο-πολιτικό τομέα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Καρδαριτσιώτη Βασιλείου Μουρούτη που όπως γράφει ο "Λάδωνας" τον Αύγουστο του 1872 έφτασε στην Αμερική σε ηλικία 16 ετών, εργάστηκε σαν εργολάβος οικοδομών, έκτισε τον ορθόδοξο Ναό της Αγίας Τριάδος Νέας Ορλεάνης και εχρημάτισε αντιπρόεδρος ΑΧΕΠΑ Λουϊζιάνας. Αργότερα ο γυιός του Παναγιώτης Μουρούτης εκλέγεται κατά σειράν ετών γερουσιαστής Λουϊζιάνας .

Ενδιαφέρουσα είναι η ιστορία του Γεωργίου Δουρίδα που πριν 75 περίπου χρόνια έφυγε για την Αμερική, άνοιξε εκεί εστιατόριο, παντρεύτηκε Αμερικανίδα και απέκτησε 3 παιδιά, 21 εγγόνια και 54 δισέγγονα! Τα παιδιά αυτά έχουν διασκορπισθεί σε όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά. Ένα από τα δισέγγονα ο 25χρονος CHRIS DOURIDAS - Χρήστος Δουρίδας ζει στο TEXAS και είναι ήδη καταξιωμένος - επώνυμος ηθοποιός της τηλεοράσεως και του κινηματογράφου, έχοντας παίξει σε γνωστές σειρές όπως "Βόρειοι και Νότιοι", "η ιστορία του GESSY OWEN DALLAS κ.λπ.

Το μεταναστευτικό ρεύμα προς την Αθήνα άρχισε στην δεκαετία του 1920, γιγαντώθηκε μετά τον πόλεμο και έφτασε στην αιχμή του στην δεκαετία του 1960-70. Αυτό επιβεβαιώνεται από τον παρατιθέμενο πίνακα απογραφών των κατοίκων του Καρδαριτσίου που ο αριθμός τους ήταν σταθερός για 100 χρόνια αλλά από 25ετίας περίπου παρουσιάζει εντυπωσιακή κάμψη.

ΕΤΟΣ
1700
1861
1889
1907
1920
1928
1940
1951
1961
1971
1988
ΚΑΤΟΙΚΟΙ
85
344
445
489
468
455
410
354
336
191
100

Το Καρδαρίτσι λοιπόν μετεκινήθη στην πρωτεύουσα με αποτέλεσμα στον κατάλογο ΟΤΕ Αθήνας μόνο στο όνομα Δουρίδας να υπάρχουν σήμερα πάνω από 35 εγγραφές! Οι περισσότεροι από τους Καρδαριτσιώτες μετανάστες της Αθήνας δούλεψαν στην αρχή σαν περιφερόμενοι μικρέμποροι, στη συνέχεια ίδρυσαν πιστωτικούς συνεταιρισμούς και κατόπιν έφτιαξαν τα δικά τους καταστήματα .

Πρόκοψαν και καμάρωσαν τα παιδιά τους επιχειρηματίες, υπαλλήλους, επιστήμονες. Όλοι σχεδόν ξεκίνησαν με την υποστήριξη του εμπόρου της οδού Βλαχάβα Νικολάου Ηλιοπούλου. Σε νεκρολογία του στον "Λάδωνα" της 1.6.71 γράφει χαρακτηριστικά ο σημερινός πρόεδρος του Συλλόγου μας Θ.Δεμίρης: "το εν Αθήναις κατάστημα του Νικολάου Ηλιοπούλου υπήρξε καταφύγιο των εκ Καρδαριτσίου ορμουμένων αλλά και το φυτώριο των μικρεμπόρων κατ' αρχήν και εν συνεχεία καταστηματαρχών εν Αθήναις και Αλλαχού". Από αυτούς αλλά και τους νεωτέρους μετανάστες μετά το 1970 ξεκινά μια περίοδος αναβάθμισης και προόδου για το Καρδαρίτσι. Με δικές τους συνεχείς πιέσεις και με την βοήθεια της πολιτείας και άλλων φορέων Το χωριό συνδέεται οδικά με τα Τριπόταμα και τον 111 και λεωφορειακά με Κοντοβάζαινα - Τρίπολη. Επίσης ηλεκτροδοτείται, υδροδοτείται και αποκτά τηλεπικοινωνία με την υπόλοιπη Ελλάδα και όλο τον κόσμο. Ακόμη το χωριό αλλάζει όψη γιατί πολλοί φροντίζουν την αναστήλωση και τον εκσυγχρονισμό του πατρικού τους σπιτιού. Βασικοί μοχλοί πίσω από αυτή την ιστορική προσπάθεια είναι δύο τοπικοί θεσμοί, τα Κοινοτικά Συμβούλια και ο Σύλλογος των Απανταχού Καρδαριτσιωτών, που από το 1927 που ιδρύθηκε μέχρι σήμερα έχει επιτελέσει Ηράκλειο έργο. Στις προσπάθειες του Συλλόγου συμπαραστάθηκαν όλοι οι Καρδαριτσιώτες . Στο ενεργητικό του, ιδιαίτερα των τελευταίων χρόνων εγγράφονται: Το φτιάξιμο των κεντρικών δρόμων, ο εξωραϊσμός της κεντρικής πλατείας με την τοποθέτηση του αγάλματος του Κολοκοτρώνη, η επέκταση του δικτύου ύδρευσης στην περιοχή νεκροταφείου και η κατά το ήμισυ χρηματοδότηση της δαπάνης για το δρόμο Καρδαριτσίου Βιδιακίου. Πρόεδρος του Συλλόγου τότε ήταν Γ.Ν.Ηλιόπουλος. Το σημερινό Διοικητικό συμβούλιο προεδρευόμενο από τον Θεόδωρο Δεμίρη συνεχίζει με τον Ίδιο ενθουσιασμό την δημιουργική παράδοση του Συλλόγου.

Αγαπητοί Συμπατριώτες:

"ΚΑΡΔΑΡΙΤΣΙ είναι χωρίον του Δήμου Ελευσίνος της Γόρτυνος επί της δεξιάς όχθης του 'Aρσενος ποταμού έχων Δημοτικόν Σχολείο και 445 κατοίκους γεωργούς και ποιμένες". Αυτά αναφέρονται εις το Εγκυκλοπαιδικόν λεξικό του ΒΑΡΤ.

Το 1893 πριν από 100 περίπου χρόνια . Και στην "Χωρογραφία"του Ελληνικού Στρατού το 1901 προστίθεται : "Καρδαρίτσι, υψόμετρο 900 μέτρα απόσταση πεζή Από Κοντοβάζαινα 2 ώραι και από Τρίπολη 20 ώραι".

Πόσο άλλαξαν οι καιροί. Σήμερα το χωριό μας κατοικείται μόνο από 100 ηρωικούς Καρδαριτσιώτες, στερείται Σχολείου και έχει πρόβλημα στάθμευσης των Ι.Χ. αυτοκινήτων στο κέντρο του. Θα επιβιώσει το χωριό μ' αυτά του τα προβλήματα; Προσωπικά πιστεύω ότι είναι θέμα αγάπης και ότι όπως υπήρξε το Καρδαρίτσι στο παρελθόν έτσι θα υπάρξει για πολλούς αιώνες και στο μέλλον. Γιατί το Καρδαρίτσι είναι η πατρίδα μας, οι πέτρες και το χώμα όπου έχουμε τις ρίζες μας, ο τόπος των πατέρων μας "πάππου προς πάππου" .

Η ζωή μας είναι σημαδεμένη από τα ήθη και τα έθιμα, τις ευαισθησίες και τις πεποιθήσεις των γωνιών μας. Κουβαλάμε μαζί μας μια ασυμβίβαστη θα έλεγα πνευματική κληρονομιά όπως αυτή διαμορφώθηκε από την αιχμηρή και άγονη περιοχή μας . Κύρια γνωρίσματά της η προσήλωση στις παραδοσιακές αξίες και η πίστη στην τιμιότητα και την σκληρή εργασία. Νομίζω πως δεν υπερβάλω λέγοντας πως είμαστε περήφανοι γι' αυτή την κληρονομιά.

Εκτύπωση
Ιατρός
Νικόλαος Π. Δουρίδας
Dear Compatriots,

I thank the Association of Kardaritsi for the opportunity to present this short study of our Village. The research was indeed difficult because, despite the rich Bibliography of Gortynia (N.W. Arcadia), one does not exist for Kardaritsi. "Gortyniaka", the two-volume publication of the Public Library of Dimitsana, contains 937 studies by well known writers from Gortynia, such as Kandiloros, Gristopulos, Karvelas, Koutsoukos, Floudas, and others, but omits Kardaritsi.

Most studies deal with the traditional Gortynia, but few with villages beyond the River Ladonas, 3-4 deal with Monastiraki and Vidiaki, and none with Kardaritsi. However, there are certain indirect but useful written references on our village. For example: precious small scattered information is found in the Gortyniako Timetable of Kontoes and Iliopoulos, and in the excellent local newspapers, the "Voice of Gortynia", and "Gortynia", former "Ladonas". My research includes inspection of inscriptions on icons of the Church of Saint Nicholas, writings on plaques, and conversations with older villagers.The totality of my efforts I hope presents an interesting and fascinating mosaic of our village.

As we begin with etymology, what does the word Kardaritsi mean? It is a complex word from the noun KARDARI (WOODEN MILK PAIL) and the ending ITSI. According to the dictionary of Modern Greek of N. Andriotis, the Kardari resulted from the Greek word kadarion, small bucket, where kadarion with the development of r became kardarion, kardari. Another possibility is that kardari comes from the medieval word kaldario, from the Latin CALDARIUM that means heating vessel. As for the ending - ITSI, according to linguistics professor D. Giorgakas, it is also Greek, implying the diminutive, that is to say, the small size. It began from the Byzantine years as -IKI, then -ITZI, and finally as -itsi. . E.g. koriki - small girl - became kori-tzi and then koritsi. It appears that our village was initially referred to as Kardari, then as Kardaritzi, and recently as Kardaritsi.

Thus in a silver chalice that is kept in our Church, we read the inscription: "property of the Temple of Saint Nikolaos, Kardariki, 1860". In the first post-revolutionary years and as long as the village belonged to the Municipality of Velimahi, it is referred to as Kardaritzi, but when it became part of the Municipality of Elefsina it is known as Kardaritsi or Kardaritsion. There was an unsuccessful effort to change the name to Kalithea.

Thus Kardaritsi is a Greek word and not Slavic or Turkish, as one can mistakenly assume. It means small-milk pail, befitting the stock-breeding of the area.

When was the village founded: No specific information exists. Most likely, its history is more generally connected with the environment of the Peloponnese. In other words, its likely existence in ancient times, during the Roman and during Byzantine periods, is possible. Likewise, its existence may be found during conquests by Slavs, Franks, Turks, as well as during modern Greek history.

More specifically, in antiquity, it is very likely that Kardaritsi existed only as a locality. The nearest ruins of ancient buildings are those of the small city Kauntos and the Temple of Kausios Aesculapius near Voutsi. Also, north of the village of Paralogi, left of the river Erimanthos, according to Pafsanias, existed the ancient village of Tropea, unrelated to today's village of Tropea.

During Roman and the first Byzantine years, it is also likely that Kardaritsi did not exist. Pafsanias again informs us that most Gortynians (N.W. Arcadians) had migrated to Achaia (Patras area) and Korinthia (Corinth area). "The countryside had been depopulated, covered by forests and is full of wild beasts". Roman ruins do not exist, while the only perhaps Byzantine monument of the wider region is the old icon of the Virgin Mary that is kept in the current Abbey of Klivoka (near Kontobazena) and is attributed to the Evangelist Loukas(Luke).

For the history of Gortynia, however, and perhaps of Kardaritsi, the coming of the Slavs to the Peloponnese, in the 7th century, is of importance. The historian from Dimitsana, Ioannis Koutsoukos in his book, "History of Gortynia" asserts that the Slavs came from the area of present Bulgaria and Yugoslavia, and with their flocks reached Peloponnese in order to settle in the Gortynia and Taygetos area. They did not come as conquerors but as settlers, and, in particular, with the tolerance of the Byzantine state. Their aim was to search for pasture lands in mountainous, barren, deserted regions. They did not have skills other than that of livestock-farming. They gave Slavic names to a lot of small communities such as Dimitsana, Divritsa, Mbokovina, Voutsi, etc., as well as Slavic names to certain pastoral utensils but not to agricultural tools or domestic utensils. In the beginning, these nomads lived in their own small settlements but gradually were absorbed by the local Greek element. It is very likely that, during the Slavs, Kardaritsi existed (since nearby Voutsi and Mbokovina existed with Slavic names), and was subjected to the Slavic presence, but the area of Gortynia did not lose its Greek character.

Conquest by the Franks follows. The Franks conquered Gortynia in 1206 and remained as occupiers till 1320.

Administratively the area was divided into two baronies: that of Akova and that of Karytena. That of Karytena had 22 knightly fiefs and one of them, obviously, was Kardaritsi. The nearest to our village Frankish residue of that period is the Castle of Monovyza, or Thelpousa, near Voutsi, built in the 13th century. However, for our village, of bigger interest is the period of the VENETIAN DOMINATION of the Peloponnese that began in 1650 with Morozini and ended in 1714. It is the period that for the first time in its history, Kardaritsi, as KARDARIZI, is reported in official documents. More concretely, in the book of V. Panagiotopoulos "Population and Settlements of Peloponnese 13th-18th Century", publication of Commercial Bank, there are details of the census taken by the Venetians in 1700. It includes all the province of Karytena with its 121 villages, among which, under number 87, is Kardaritsi. The village had 22 families with 85 residents -- 43 males and 42 females. Of them 32 were children of 1-16 years old, and 12 over 60 years - nine women and only 3 men. Each family averages 4 members with fewer than 2 children. Certainly more children were born but more than half died.

Consequently in 1700, under the Venetians, Kardaritsi existed with known demographic elements.

The Venetian domination, is but a small break in the OTTOMAN DOMINATION that lasted from 1455 until 1828. During this long period of roughly four centuries, Kardaritsi and the other villages beyond the River Ladonas were not substantially affected by the Turkish presence. Because the area was barren and inaccessible, the Turks remained far, mostly concentrating on the collection of taxes. Historian Takis Kandiloros observes that "Only few Turkish families resided in Vahlia". Also there are no military operations in our region. Only toward the end of Ottoman domination did the fire of war come twice near Kardaritsi. First in 1809 when the Turkish-Albanian Ali Farmakis of Lala with the help of the young Theodore Kolokotronis was involved in a fierce battle with the son of Ali Passa, the Veli of Yiannena, near Monastiraki. The Gortyniako Almanac of 1951 mentions the traditional song:

On Saturday war flares up in Monastiraki
Hold on, ali Farmaki and little Kolokotronaki
Bullets fall like rain, Theodore Kolokotroni
They fight and they fight and the Turks they defeat

The second time Kardaritsi felt the horror of war was in July 1825, when Imbraim invaded Gortynia, plundering and destroying everything. The chieftain Kanellos Deligiannis from Langadia ,in his personal diary notes that the forces of Imbraim on the same day burned Kontovazena, Voutsi and Rahes, spending the night in the area of the villages of Velimahi, Kardaritsi, Paralogi and two-three other neighboring villages. It is not known what role our village played in these two battles. It is however more than certain that, with the outbreak of the Revolution of 1821, Kardaritsi is engaged with the remainder of Gortynia against the Turks. Thus in the General Archives of State, among the 322 Gortynian fighters that took part in the siege of Patra in 1824, are mentioned the following from Kardaritsi: George Tzikas, Demos Christou, Georgakis Hantos and Stathis Ntemiris.

Also in the Historical Archives of the National Library we find that in 1865, 900 surviving fighters of 1821 or their children requested from from the Greek State compensations, pensions and awards. Among them were 4 Kardaritsi fighters, named George Petrompeis or Tzikas, Demetrios Tzikas, Angelos Hristopoulos or Tyris and Anagnostis Hristopoulos or Tyris. Finally, in our village, there is a photocopy of an acclamation that was awarded by the State to a fighter of 1821, to one Panagos Paraskevopoulos.

With the foregoing, we cover the essential history of the Ottoman occupation. Thus we reach the period of the New Greek State from 1828 to today, observing Kardaritsi in its recent history.

With the departure of the Turks our poor village begins paying taxes to the free Greek State that has big needs. From the General Files of State of the year 1832, reported in the Journal of Gortynia, we're informed that in that year, that is to say in 1832, the taxes that were paid jointly by Velimahi - Kardaritsi - Paralogi were 3,000 okades (8460 pounds -3837 kilos) wheat, 960 okades (2704 pounds - 1228 kilos) barley and 1,680 okades (4737 pounds - 2144 kilos) corn. The right to collect the taxes had been bought at auction in Stemnitsa by the above-mentioned Kanellos Deliyiannis from Langadia. At that time Kardaritsi belonged administratively to the County of Velimahi as that area did not belong to the Prefecture of Arcadia, but to the Prefecture of Achaia and Ilia. In 1836 the County was renamed County of Pania and assigned to the Prefecture of Arcadia. In 1841 the County of Pania was combined with the County of Elefsina. In 1914, under the system of local self-government, Kardaritsi, as well as all the villages of Greece constituted independent communities. First Mayor of the County of Velimahi (including Kardaritsi), in 1834, was (Revolution) chieftain Argyris Aposkitis. In the first Registry of Men of Kardaritsi in 1840 is registerd the name of Haralambos Papagiannopoulos of Nikolaos.

The Kardaritsi Registry lists names such as Aggelopoulos, Giannakopoulos, Iliopoulos, Lambropoulos, etc., that reflect Greek roots and not roots of Turks, Slavs, or Franks. This means that Kardaritsi, in its long history, was not influenced by the presence of conquerors. Even the name Douridas is Greek. According to my deceased grandfather Gero-Nikolaki, the name has relation with some ancestor whose art was constructing portholes or niches in walls. Thus he was named Thuridas, which became Nturidas to his descendants, and then Douridas.

But also the names of localities of Kardaritsi, that according to researcher Floudas, are calculated as 9 square kilometers (5.6 miles) are also Greek. An extremely interesting study made in 1922 by philologist Haral. Sakellariadis titled: "Collection of Locality Names of 18 Villages of Gortynia" contains explicit reference to Kardaritsi. The original handwritten version of this study I found (and photostated) in the Library of the Academy of Athens. There the writer mentions 127 localities of Kardaritsi as told to him by Theodoros Tsikas, a 30-year old teacher. From the 127 localities only 4: Ntesina, Zarvenitsa Zarakovina and Satzena are perhaps Slavic; the remainder123 are Greek. From the study of the 127 locality names we also note that the names Fragkolakka and Fragkovouni may be connected with Franks, and places such as Vlahohorafa and Arvanitoskala with Vlachs and Albanians, respectively, who lived there for a time. The names Threshing Floors of Ntusi, the Cave of Vlami, Rangkava, Rokani, the Spring of Galou, and Rivlou are places named after Kardaritsi residents who lived in that area. The name Pera Horio implies very probably that the earlier Kardaritsi was there and later was moved to the current place near the Big Spring. The locality named Floka was the place of an old small village mentioned by the Venetians in their 1700 Census, that later, curiously, disappeared. Finally the place named Fort, the hill above Strivounitsi whose ruins - a big pile of stones - exist now, has no known history. It is not mentioned in the book of I. Sfikopoulos "Medieval Forts of Moria". It could be Venetian or Turkish outpost in the mountainous Gortynia, or could have been built by the Turkish Albanians, of Lala or Monastiraki, or even been a Greek fortress that was built for the protection of the locals.

Let's return, however, to the newer history of Kardaritsi that coincides with the formation of the Greek State in 1828.

What do we know about the church, the cemetery and the school of our village? It is not known when the Church of Saint Nikolaos was founded. Perhaps this happened before 1850. In any case, in 1850, it is undeniable that it existed and functioned. Apart from the silver chalice that I mentioned before with year of manufacture 1860, in the interior of the church there are two icons on the left side of the Royal Gate: that of the Virgin Mary with date 1851, and one of Saint Nikolaos of year 1856. In this icon we see the following moving dedication: "This holy icon is donated by the servants of God Dimitrios Tzikas and Anagnostis Tyros in eternal memory: Amen, Amen, Amen, 24 November 1856".

These must be by the two 1821 fighters from Kardaritsi (mentioned before) that still lived in 1856. From then, for at least a century, the Church of Saint Nikolaos is maintained with subscriptions and personal work of residents of our village. From 1950, however, and afterwards begins a big effort of renovation that is encouraged by the Ecclesiastical Council and is realized with aid of many anonymous and named compatriots from here and abroad.

From inscriptions inside and outside the church, we learn that the electric installation is a donation of Nikolaos G. Iliopoulos"residing in America", while the new ceiling "was donated by Ioannis Th. Lampropoulos who died in America July 30,1953". The bishop's throne is a donation of Lampros Mihalakopoulos, and finally the paving of the church grounds is by the benefactor of the community George. K Aggelopoulos. Grateful mention is due to the compatriots that built new churches. Such are lawyer Vasilios Th.Tsikas and the brothers Theodoros and Christos (sons of Nikolaos) Tsikas that built Saint Paraskevi, and the Greek-American Costas Lampropoulos and his wife Eleni that erected the church Saints Constantine and Helen. In the publication of "Ladonas" in 1972 it is reported that this church is a replica of Saint Nektarios of the village of Vahlia and was built by the skilled contractors Alexandros Tsoumpris, and K. G. Kanellopoulos at a cost (then) of 300,000 drachmas, and was inaugurated on May 14, 1972, with the Metropolitan of Gortynos and Megalopoleos, Theofilos, officiating. And a few words about the cemetery.

In the beginning it was on the grounds of the Church of Saint Nikolaos, but in 1912 it was moved to its current place. It was built with contributions and the personal labor of villagers. For a more solid and more tasteful work they used stone masons from Langadia. As for church matters, we can complete our report with the names of the priests of the village that kept unquenchable the religious faith.

Known to us are priests Dimitris Tsikas, priest Antonis Papagiannopoulos, and, of course, priest Vasilis Mouroutis who has for over half a century ministerd to entire generations of Kardaritsi.

After the church, the school is the other institution that kept alive the intellectual life of the village. Almost all the children of Kardaritsi learned here not only reading and writing but the essential values of their nation. The number of illiterates was always small. School teachers of Kardaritsi are Theodoros Aggelopoulos , Georgios Aggelopoulos, who later became superintendent, Theodoros Tsikas, Theodoros Anastopoulos, and his son Takis Anastopoulos, who for a lot of years taught in Kardaritsi. Initially the School was accomodated in the house of Ioannis V. Giannakopoulos. Later, per the commemorative plate that is in its wall, in 1878, the ground floor of the current School was built, followed by the above floor. The school functioned continuously till two years ago when the dramatic shrinkage of residents, caused the 4-5 of its students to be transported to the grade school of Velimahi. I must report that I had the honor of attending the School of Kardaritsi for a year during the World War II occupation.

This history would be incomplete without mentioning the effects of immigration. From the middle of the previous century, the big poverty sent many of its residents abroad to Smyrna, Istanbul, many to America, and later to Athens. Thus around 1860, the first bold immigrants left for Smyrna. From them well-known is Konstantinos Sehas who later built the walls around the church, the Big Spring, and Saint George. Reminder of his donations are plates with the sign: "Built by K. SEHAS, 1890". Later immigrants to Istanbul were Georgios, Panagiotis, and Dimitrios Lampropoulos.

Worthy of note is the large icon of Saint Nikolaos that is found in the northern wall of our church with the sign: "Dedicated by George Lampropoulos of Anagnostis, work by K. Dimarhopoulos - Istanbul April 23, 1913". In the icon stand of Saint Nikolaos there is the portable icon with the following: "Dedicated by the brothers P. and D. Lampropoulos, Istanbul July 20, 1911". From this family descends the popular actress Keti Lampropoulos.

The immigration to America began in 1890 and continued rapidly until 1920. It is the period of "mother don't send me to America for there I will die of grief!". Almost each home sends one or more of its men to the New World. There the immigrants are occupied with hard work, save their earnings, and two - three years later they return to the village in order to provide dowry to the unmarried sisters or to replace the floor of the family home. Some, however, remain there, thrive, create families children and grandchildren, achieving social and political success.. Characteristic is the example of Vasilis Mouroutis, as it is written in "Ladonas", in August 1972, who arrived in America at the age of 16, worked as contractor of buildings, built the Orthodox Church Holy Trinity of New Orleans, and served as vice-president of AHEPA in Louisiana. Later, his son Panagiotis Mouroutis is elected for a number of years as a senator of Louisiana.

Interesting is the story of George Douridas who migrated to America about 75 years ago opened a restaurant, married an American and had 3 children, 21 grandchildren, and 54 great grandchildren. The children are scattered all over the United States and Canada. One of the great grandchildren, the 25-year old CHRIS DOURIDAS - Christos Douridas - lives in TEXAS and is a TV and movie actor having acted in "North and South" , and in the "Jesse Owens Story", "DALLAS", etc.

The migration current to Athens began in the decade of 1920, increased after the War, and reached its peak in the decade 1960-70. This is confirmed from the census tables of residents of Kardaritsi where that number was constant for 100 years, but, for the last 25 years shows a sharp decline.

YEAR
1700
1861
1889
1907
1920
1928
1940
1951
1961
1971
1988
RESIDENTS
85
344
445
489
468
455
410
354
336
191
100

Kardaritsi therefore moved to the capital with the result that the Athens telephone directory lists the name Douridas over 35 times. Most of the Kardaritsi immigrants to Athens worked in the beginning as small retailers, then founded credit cooperatives, and then started their own shops.

They succeeded and took pride seeing their children as businessmen, Government officials and scientists. Practically all began with the support of the merchant of Vlahava Street Nikolaos Iliopoulos. In his obituary in the "Ladonas" of June 6, 1971, writes characteristically the current chairman of our Association Theodoros Demiris: "The Athens store of Nikolaos Iliopoulos was the shelter of those from Kardaritsi but also the start of small retailers who went on to become their own store owners in Athens and elsewhere" From them, but also from the newer immigrants after 1970 begins a period of advance and progress for Kardaritsi. With their own continuous pressures and with the help of the government and other institutions the village is connected by road with Tripotama and 111, and by bus with Kontovazena - Tripoli. Also, it is supplied with electric power, running water, and connected by telephone with the rest of Greece and the world. Still the village changes because many tend to the restoration and the modernization of their family home. Basic levers behind this historical effort are two local institutions, the Community Councils, and the Association of Those from Kardaritsi, that from its 1927 founding to today has carried on its Herculean effort. The efforts of the Association were supported by all. In its accomplishments during the last years, it lists: the paving of the central streets, the beautification of the central square with the placement of the statute of Kolokotronis, the extension of the water supply to the region of the cemetery and the half financing of the road from Kardaritsi to Vidiaki. Chairman of the Association then was George N. Iliopoulos. The current Administrative Council chaired by Theodoros Demiris continues with the same enthusiasm and the creative traditions of the Association.

Dear Compatriots:

"KARDARITSI is a village of the County of Elefsina of Gortynia on the right bank of Arsenos River, has a grade school and 445 residents, farmers and shepherds". These are reported in the Encyclopaedic Dictionary of BART.

In 1893, 100 years ago and in the "Village Registry" of the Greek Army in 1901, it is added: "Kardaritsi, altitude 900 meters, distance on foot from Kontovazena, 2 hours, and from Tripoli 20 hours".

How times have changed! Today our village is the home of only 100, is deprived of School and has a parking problem for cars in its center. Will the village survive these problems? Personally I believe that it is a subject of love, and, that as Kardaritsi existed in the past, it will exist for many centuries to come. Because Kardaritsi is our homeland, the Stones and the earth is where we have our roots, the place of our ancestors of "grandfather to grandfather".

Our life is marked by the morals and the customs, the sensitivities and the convictions of our parents. We carry with us an irreconcilable, I would say intellectual heritage, as it was shaped by that steep and barren region. Its main traits are dedication to the traditional values and faith in honesty and hard work. I believe that I do not exaggerate by saying that we are proud of this heritage.


Print
Doctor
Nicolas P. Douridas



Ο Παπαβασίλης!! Ο ιερέας του χωριού μας στις δεκαετίες του ΄50, '60, '70.. Ήταν πάντα αγαπητός και πάντα στο πλευρό των συγχωριανών μας!.

Postscript :

American-trained (Temple University, Philadelphia, Pennsylvania, U.S.A.), Athens-practicing pediatrician, Nicholas P. Douridas, wrote the history of Kardaritsi about 20 years ago. Our translation is a token of our appreciation. To the interested readers, we pinpoint Kardaritsi's location on the map of Greece and give a brief sketch of the life there before 1960.

LOCATION:

It's located on the north-western end of the Prefecture (administrative district) of Arcadia, in central Peloponnese, about 150 miles (240 kilometers) south-west of Athens. It's not found on most maps, but one can locate it as being about 7.5 miles (12 kilometers) west of the larger village of Kontovazena, and the same distance east of the larger village of Lambia (Divri), and south of Tripotama. It's about 5 miles (8 kilometers) east of Erymanthos River, surrounded by the villages of Paralogi, Velimahi, Monastiraki, and Vidiaki. Its (then) remoteness made it suitable for the Peloponnese headquarters of the communist rebels during the Greek Civil War, in the late 1948 and early 1949.

In the summer of 1948, its grade school became a wounded-rebel hospital, staffed by Dr. Zographos whom they had captured from the Greek Army. Dr. Zographos survived the Civil War and was found practicing in the Athens area. Entertainment for the wounded was provided by the spring-driven phonograph (and its many 78 RPM records) they took from Giannis Kolovelonis. The village we left (before 1960) had some 400 residents, about 100 families, and approximately 72 children, all six grades ably taught in one room, by one teacher, Theodoros Anastopoulos. There were no roads, electricity, telephone or running water. The villagers made their living by cultivating the terraced sides of its hills and by raising sheep and goats. Today's village has all the conveniences, but fewer than 50 elder residents, and no school-age children.

HOW TO GET THERE:

From Athens, proceed west to Corinth, then south-west toward Tripoli, then north west (on the highway to Patra) to the village of Tripotama. At Tripotama, turn left toward the village of Paralogi and proceed over the hill to Kardaritsi. From Pyrgos or Olympia, go north through Platanos, Lala, Lambia (Divri) to Tripotama and turn right toward Paralogi, to Karadaritsi. From Patra, go south (on the highway to Tripoli) through Lambia (Divri) to Tripotama, then turn right toward Paralogi, to Kardaritsi.

Theodore J. Ellis (Eliopoulos), Ph.D. -- Alex J. Ellis (Eliopoulos)
Colorado Springs, Colorado, U.S.A
September 25, 2007

Λεξικό Google in.gr

Ιστοσελίδες που έχουν βάλει πρόσβαση στη "Χώρα των Θεών"

  1. Phorum.gr

  2. Pagina nueva 1

  3. Pathfinder Members - _ntrim_

  4. www.apostoliki-diakonia.gr

  5. Πρόταση Αξιοποίησης των Τεχνολογιών της Πληροφορίας...

  6. LITERATURA GREACA VECHE

  7. View topic - Phran thn Polh, phran thn...

  8. The Philips College

  9. The BuzzFlash Mailbag

  10. THE DAILY DELAY: WWJD?

  11. ALBANAC 10

  12. O ΔΥΩΝ ΑΝΑΤΕΛΛΩΝ

  13. η Σελίδα του Τάκη Ιωαννίδη

  14. Ομήρου

  15. KΑΛΗ ΑΝΤΑΜΩΣΗ

  16. "Se moua" and Open Source Software: Μάϊος 2004

  17. Νεκταρία Καραντζή

  18. Ιστοσελίδες της Εκκλησίας της Ελλάδος

  19. Πολυτεχνείου Κρήτης

  20. ΕΛΛΗΝΙΚH ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΥΛΗ

  21. Διαδικτυακή Κοινότητα Φοιτητών Νομικής

  22. Φώτης_Τζίκας 2006

  23. Phorum Διαδικτυακή κοινότητα

  24. ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΑ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ

  25. Ο Οδυσσέας Ελύτης 10 χρόνια μετά…

  26. "Στάχτες" του Στράτου Φουντούλη Βρυξέλλες

  27. ΦΩΤΟ ΕΛΛΑΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ...

  28. Αγαπημένες συνδέσεις της Ελένης Τζήκα

  29. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού-Ιφιγένεια Γεωργιάδου

  30. Όλγα Παλαιοχωρινού 2006 : Στιχομυθία

  31. ΔΔΕ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ / ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΕΙΣ

  32. Ελληνική Ραδιοφωνική Εκπομπή η ΑΝΤΑΜΩΣΗ

  33. Ελληνική λογοτεχνία Ξεφ(τ)υλλίζοντας....part 45

  34. Θρανίο Εκπαιδευτική Πύλη

  35. Εlogos Λογοτεχνικό
    Περιοδικό & Πύλη

  36. http://www.plefsis.gr/

  37. Πύλη Πληροφόρησης
    για την Εκπαίδευση

  38. Πληροφορική Υποστήριξη
    για τo μάθημα της γλώσσας

  39. Ένας τόπος
    ταυτότητας της Αρκαδίας

  40. Τάξη Γ->Δραστηριότητες->Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη

  41. matia.gr Ρίξε μια ματιά!

  42. Greeks in Australia

  43. Μικρός Απόπλους

  44. allgreekbooks.com

  45. Ιστοσελίδα του Ενοριακού Ναού Εισοδίων Θεοτόκου Ημεροβιγλίου Θήρας

  46. George's Greek MIDI

  47. Σαραντάκος Ανθολογία

  48. Γυμνάσιο Καστρίου
    Ψηφιακή Βιβλιοθήκη

  49. ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΧΩΡΟΣ

  50. ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

  51. Ε-ΚΙΜΟΛΙΑ

  52. ΠΝΕΥΜΑ

  53. Touristic guide of Arcadia

  54. Greek History Resources

  55. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

  56. ENLACES

  57. FOUNDATION OF HELLENES

  58. lexima.gr

  59. Michael Lahanas
    Ελληνική Λογοτεχνία

  60. Ελληνικό Σχολείο η Αθηνά

  61. Εκδόσεις Κοχλίας

  62. η Σελίδα του Μετανάστη

  63. 'Ασχετος

  64. Greek Embassy in Canada

  65. Κopernikos

  66. Εκπαιδευτική Πύλη του ΥΠΕΠΘ

  67. schoolworks.gr

  68. translatum.gr

  69. η Σελίδα
    του Στράτου Δουκάκη

  70. η Σελίδα
    του Νίκου Δημόπουλου

  71. Kypros.org

  72. Deyteros.gr

  73. geo.gr

  74. Griekse websites

  75. krokeai.com

  76. Ιστότοποι του Διαπολιτισμού

  77. η Σελίδα
    του Βάϊου Φασούλα

  78. η Σελίδα της Μάνης

  79. Η ιστοσελίδα
    του Τσαμαντά Θεσπρωτίας

  80. Kyknos Books

  81. Greek Poetry, badly designed site, but great content, including Elytis: Axion Esti

  82. Ανθολογία
    του Σταύρου Αμπελά

  83. Η Ποιηση, ο Λογος και το Δια-δικτυο

  84. η Αλίκη στη Χώρα του Θεάτρου

  85. Dimitris P. Kraniotis

  86. biblio.html

  87. Constantinople Byzantium

  88. sadness.gr

  89. stoabibliou.gr

  90. ΔΙΚΤΥΑΚΗ ΜΑΘΗΣΗ

  91. constadina/literature

  92. 6 Γυμνάσιο Σερρών.gr

  93. arachova.com

  94. ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΣΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ

  95. fryktories/

  96. Ελληνική Ομογένεια

  97. Εκπαιδευτική Πύλη
    Νοτίου Αιγαίου

  98. Λογοτεχνικά λινκς2

  99. Odysseas Platyrrahos

  100. vathos_okeanou

  101. η Αλήθεια
    Εφημερίδα της Ομογένειας

  102. Ψάρι Ηραίας

  103. Syllabus

  104. archaeonia.com

  105. η Σελίδα
    του Νίκου Γκάτσου

  106. Ελλάδα , Ιστορία , Γλώσσα

  107. Parallel texts

  108. Δακανάλης Δημήτρης

  109. ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ

  110. ΚΝΩΣΟΣ ΚΡΗΤΗ

  111. roundtable.gr

  112. Φροντιστήριο μέσης εκπαίδευσης

  113. Λαβύρινθος Σιωπής

  114. Ποίηση - Λογοτεχνία

  115. εκπαίδευση

  116. Griechenland-Links

  117. ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ GUTERSLOH

  118. arcadians.gr

  119. Asimos_sindesmoi.html

  120. mononifika.gr

  121. Ρένος Αποστολίδης

  122. Literature

  123. η Πληροφορική
    στη Δημοτική Εκπαίδευση

  124. opinion/syndeseis

  125. 9ο Δημοτικό
    Σχολείο Ρεθύμνου

  126. οι Σελίδες
    του Θ. Καστρινού

  127. greekstandard.com

  128. Μυρτιώτισσα

  129. disabled.gr

  130. auth.gr

  131. Π λ ε ύ σ τ ε Σ τ η ν
    'A κ ρ η Τ ο υ Μ υ α λ ο ύ

  132. Αντίπαρος 2004

  133. των Ελλήνων οι Κοινότητες

  134. e-xios.gr

  135. anemologio.gr

  136. Tsounis
    St. John's University

  137. Ναός της Γνώσεως

  138. psathades

  139. diadiktiondirectory

  140. Ελληνική Λογοτεχνία

  141. Athena's v.3

  142. ΠΥΛΗ

  143. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

  144. Συνάντησης

  145. ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΙΚΑΓΟ

  146. Ελληνική Ιστορία

  147. www.ADSLgr.com !

  148. kalimera.nu

  149. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

  150. ο Ζωγράφος
    Γιάννης Σταύρου

  151. ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΟ ΠΩΓΩΝΙΟΥ

  152. Greek literature p1

  153. Kazantzakis Nikos

  154. Literature from Leonidio

  155. Διμοτικό Σχολείο Κω

  156. Rempetika

  157. Σχολείο Λιέγης

  158. Σολωμός Διονύσιος

  159. adverts.gr

  160. Full Version: Το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ

  161. www.agoraellas.gr

  162. Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού

  163. Ελληνική Αστυνομία της Πάρου

  164. ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ

  165. Isocrates.gr

  166. Αετοράχη Ηλείας

  167. a9.com

  168. Σαρακατσάνοι

  169. Ράδιο Ήπειρος

  170. Ελληνική Γλώσσα

  171. WBYB Greek Radio Live

  172. Συνδέσεις

  173. Μετανάστης

  174. ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

  175. Βιβλιοθήκη Κολλεγίου Αθηνών

  176. Foreing Language

  177. Ted Kapsalis

  178. ΛΕΥΚΟΧΩΡΙ - LEFKOHORI

  179. greek studies Modern Greece

  180. Εσπερινά Σχολεία

  181. ΦΕΚ

  182. ΕΦΕΝ Εθνικής

  183. ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

  184. langues anciennes

  185. Ελληνική Ασπίς

  186. Ομογένια

  187. Εκπαιδευτικές σελίδες

  188. Χωριό Σέρβου

  189. 1ο ΤΕΕ ΕΥΟΣΜΟΥ Θεσ/νίκης.

  190. 4ο Δημοτικό Σχολείο

  191. Μεγαλόπολη - Megalopolis

  192. Διευθύνσεις για τη Λογοτεχνία

  193. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

  194. Χαλούλος Παναγιώτης

  195. Δημοτική μουσική
    Παραμυθιά on Line

  196. ΛΥΚΕΙΟ ΠΡΕΒΕΖΑΣ

  197. www.git.gr - λογοτεχνία

  198. Kimisis Serron

  199. Deykalion o Trachinios

  200. Κώστας Πετρόβ

  201. Γρηγόρης Αυξεντίου

  202. Kretaland


Μηνύματα και Επιστολές
Μηνύματα και Επιστολές
mailto:kostas@douridasliterature.com
mailto:kostas@douridasliterature.com
The LAND of GODS Since October 1996 Oakville/Τοροντο Canada
   Click here to Make Land of Gods
your star1t Page
"Ο κόσμος να χαλάσει, ακόμη και τα πιο απίθανα γεγονότα να συμβούν, δυο φαινόμενα δεν θα πάψουν ποτέ να υπάρχουν και να επαναλαμβάνονται. Η παπαρούνα πάνω στην έκρηξη της 'Aνοιξης και το βιβλίο πάνω στην έκρηξη των Ιδεών. Ή και το αντίστροφο". Οδυσσέας Ελύτης. Έγραψαν για τον Ίκαρο